‘Waarom’ in plaats van ‘hoeveel’: eerlijk praten over drugs

Er komt een pushmelding binnen op je telefoon: de politie heeft vijf kilo drugsafval bij jou in de buurt aangetroffen. Je huisgenoot zegt lachend: ‘Ik hoop niet dat dit van onze snoeptaxi is!’ Je lacht ongemakkelijk mee. 

Tien bier op een feestje. Een lijntje coke tijdens de vrijmibo. Een pilletje op Lowlands. Je studententijd is dé tijd van je leven en experimenteren hoort daar gewoon bij, toch? 

Maar wat als je er eigenlijk niet zoveel zin in hebt, maar de sfeer niet wilt verpesten? En wat voor invloed hebben jouw keuzes op anderen?  

Hoe normaal is drugsgebruik onder studenten?

Het merendeel van de studenten in Nederland gebruikt geen drugs. Toch zijn er signalen dat drugsgebruik steeds normaler wordt binnen bepaalde groepen, zoals studenten die veel uitgaan en studenten die in studentenhuizen wonen.  

Studentenorganisaties Lieve Mark en Waar Trek Jij De Lijn? onderzochten samen met stichting Time Out het middelengebruik binnen studentenhuizen en verenigingen. De uitkomsten liegen er niet om: uitwonende studenten die lid zijn van een studentenvereniging gebruiken 4 tot 6 keer vaker harddrugs dan andere studenten. En het gemiddeld aantal glazen alcohol per week? Maar liefst 29. 

De redenen voor middelengebruik zijn vaak herkenbaar: ontspanning, nieuwsgierigheid, ontsnappen aan stress of prestatiedruk. Maar de belangrijkste factor? De norm in je vriendengroep of in je studentenhuis. Als het gebruik daar ‘gewoon’ is, is het lastig om daarbuiten te stappen. 

Wat als jij (even) niet mee wilt doen?

In veel studentenhuizen wordt openlijk gepraat over drugs: “Wat gaan we snoepen vanavond?” of “wat is je gameplan voor Lowlands?” Maar die openheid gaat vaak maar één kant op. Achter die gezelligheid kunnen vragen liggen die je niet hardop durft te stellen:  

• Wat als je merkt dat je je gebruik niet meer in de hand hebt, maar je omgeving doet alsof het normaal is? 
• Wat als je je zorgen maakt over een vriendin die steeds minder zichzelf lijkt? 
• Wat als je huisgenoot liever een rustige avond wil, maar zich verplicht voelt om te gaan drinken tijdens een huisavond.
  

Het zijn lastige vragen. Maar juist dát zijn vaak de gesprekken die er echt toe doen.

Een gesprek zonder vooroordelen 

Jippe Martens was programmaontwikkelaar bij stichting Time Out en werkte samen met Lieve Mark en theatercollectief In Plaats Van Verkering aan de COKE SHOW: een interactieve theatervoorstelling over middelengebruik onder studenten. Luchtig en humoristisch, maar met een serieuze ondertoon, wat uitnodigt tot een open gesprek. Jippe:  

‘Tijdens de COKE SHOW zijn er veel interactieve momenten waarin studenten hun stem laten horen. Je hoort dan vaak herkenning door de zaal galmen. Ik vind het waardevol om te zien dat er voor elke student wel een scène, personage of interactie moment is waarin diegene zich herkent.’

Om het gesprek ook naar de keukentafel te brengen, ontwikkelde Jippe samen met actrice Ezra Koppejan het kaartspel De After. Een laagdrempelige gespreksstarter die uitnodigt tot een eerlijk gesprek met je vrienden – niet over wát je gebruikt, maar waarom, hoe vaak en of dat eigenlijk nog bij je past. 

Hoe begin je het gesprek?  

Maar hoe start je zo’n gesprek als niemand erom vraagt? Als je zorgen worden weggewuifd, of als je zelf niet de ruimte voelt om iets te zeggen? Ezra: 

“Het kaartspel helpt omdat je moeilijke vragen kunt stellen zonder dat het direct over jou hoeft te gaan. En als iemand gesloten blijft, kun je iets over jezelf delen:

‘Wow, ik heb toen echt veel meer gedronken dan ik wilde… Ik voelde me niet op m’n gemak. Dan drink ik toch meer…’

Daarmee geef je het goede voorbeeld en ben je zelf de gespreksopener.”

Zelf het goede voorbeeld zijn? 

• Bekijk de video samen met je vrienden of huisgenoten
• Lees deze 9 tips van en voor studenten 
• Kom op 7 of 8 april naar de Coke Show in Amsterdam! Aanmelden kan via dit formulier.

Zorgen over je eigen gebruik of dat van iemand anders? 

• Stel je vragen aan de preventiedeskundige van Brijder
• Ga in gratis gesprek met de hulpverleners van stichting PraatErover: speciaal voor studenten.